Có nên học thuật toán hay không?
Nguyễn Hiếu
đã đăng vào 1, Tháng 3, 2026, 16:12
"Tôi đã lãng phí 2 năm học thuật toán"
Đó là câu mà một senior developer tại một công ty product lớn chia sẻ với tôi tuần trước.
Anh ấy nói: "Tôi ngồi giải LeetCode mỗi ngày, leo rating Codeforces lên Candidate Master, rồi vào làm — và không một lần nào tôi cần dùng đến Segment Tree hay Dijkstra trong thực tế."
Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng bạn có chắc anh ấy đúng không?
Thực tế phũ phàng: Phần lớn code đi làm không cần thuật toán
Hãy thành thật mà nhìn nhận:
- CRUD developer? Bạn cần SQL, không cần Floyd-Warshall.
- Frontend React? Bạn cần CSS và state management, không cần cây AVL.
- DevOps/Cloud? Bạn cần Terraform và Kubernetes, không cần quy hoạch động.
Một khảo sát không chính thức trong cộng đồng developer Việt Nam cho thấy hơn 80% lập trình viên đi làm chưa bao giờ tự implement một thuật toán phức tạp trong môi trường production.
Vậy tại sao chúng ta vẫn học?
"Nhưng thuật toán dạy bạn tư duy!"
Đây là lập luận kinh điển mà người dạy thuật toán hay dùng.
Nghe có vẻ đúng. Nhưng tư duy giải quyết vấn đề có thật sự chỉ đến từ thuật toán không?
Một product manager giỏi cũng có tư duy hệ thống. Một designer UX cũng giải quyết vấn đề phức tạp. Một data analyst cũng phân tích logic. Họ không học BFS hay DFS.
Có lẽ "tư duy" mà chúng ta nói đến chỉ là tư duy của người đã chịu khó học một thứ khó — và thuật toán chỉ là một phương tiện, không phải con đường duy nhất.
Nhưng nếu bạn muốn vào Big Tech?
À, đây là chỗ mọi thứ thay đổi.
Google, Meta, Amazon, Microsoft — họ hỏi thuật toán. Không phải vì thuật toán quan trọng với công việc hàng ngày, mà vì đó là bộ lọc hiệu quả nhất họ tìm được để chọn người thông minh.
Công bằng mà nói: đây là một hệ thống không hoàn hảo. Nhiều người giỏi thuật toán nhưng làm việc nhóm tệ. Nhiều người code production xuất sắc nhưng trượt phỏng vấn thuật toán. Nhưng hệ thống vẫn tồn tại — vì nó đủ tốt cho họ.
Nếu mục tiêu của bạn là Big Tech, học thuật toán là bắt buộc, dù bạn thích hay không.
Vậy kết luận là gì?
Thật ra không có kết luận đơn giản, và đó mới là vấn đề.
Thuật toán là cần thiết nếu bạn:
- Muốn vào Big Tech / công ty product cạnh tranh cao
- Làm việc trong domain cần tối ưu thực sự (game engine, compiler, database)
- Thích competitive programming như một môn thể thao trí tuệ
Thuật toán có thể không cần thiết nếu bạn:
- Làm outsource / agency bình thường
- Build startup MVP cần ship nhanh
- Chọn con đường management / product sớm
Câu hỏi thật sự không phải "Có nên học không?"
Câu hỏi thật sự là: "Bạn muốn trở thành ai?"
Nếu bạn đang đọc bài này trên LCOJ, có nghĩa là bạn đã chọn rồi — ít nhất là phần nào.
Còn bạn nghĩ sao? Học thuật toán có thật sự xứng đáng với thời gian bỏ ra không? Hay đó là một cái bẫy mà cộng đồng competitive programming đã tạo ra cho chính mình?
Để lại ý kiến của bạn phía dưới.
